bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bayan bursa escort bursa escort escort bursa escort aksaray escort diyarbakır escort bayan kadıköy bayan escort bodrum escort escort bodrum porno film izle porno türkçe porno porno sex türbanlı porno
bahis sitesi kaçak bahis kaçak iddaa
Bugun...


Necmi ÖZDEMİR

facebook-paylas
Akıllı Şehirler ve Orman Yangınları Yönetimi
Tarih: 04-08-2021 16:04:00 Güncelleme: 04-08-2021 16:20:00


Orman Yangınları, küreselleşen dünyada etkileri ve sonuçları yönünden bütün ülkeleri ilgilendiren doğal afetlerin en önemlilerinden biridir. Orman yangınlarında sadece ağaçlar değil, biyolojik çeşitlilik ve ekosistem de zarar görmektedir. Tarihsel olarak ülkemizde orman yangınları öncesi bir yönetim veya orman yangınları tehlikesini azaltma faaliyetlerinden ziyade, çıkan orman yangınlarının söndürülmesine odaklanılmış bir orman yangınları yönetim politikası hâkimdir. Bu durum yangın rejimlerinde bir değişikliğe neden olmakta, alanları çoğunlukla yangına daha hassas olan rejimlere dönüştürmekte ve böylece büyük orman yangınlarının sayısını arttırmaktadır (Skinner ve Chang, 1996 ve Pyne, 1997’ye atfen McCaffrey, 2002; Neyişçi, 2009; Yılmaz ve ark., 2012).

Orman yangını riski taşıyan yerleşim yerlerindeki yangın tehlikesini azaltma çalışmalarının önemli bir bileşeni, hem konutla hem de konutlar etrafındaki vejetasyon ile ilgili önlemler alınmasıdır. Ormanlık ve makilik alanlar içerisindeki ve kenarındaki yerleşimlerde (orman içi ve kenarında köyler, villalar, tatil siteleri, pansiyonlar, turistik oteller, apart daireler, yayla yerleşimleri vb.) yer alan konutlar da, yoğun miktarda yanıcı madde içeren ortamlarda bulunmaktadır. Bu konutlar, hem kendi inşaatında kullanılan yanıcı maddelerin hem de konut çevresindeki orman vejetasyonuna ait yanıcı maddelerin ortak etkisiyle önemli bir orman yangınları yönetim sorunu oluşturmaktadır. (Yılmaz ve ark., 2017) Orman yangını riski taşıyan yerleşim yerlerindeki yangın tehlikesini azaltma çalışmalarının önemli bir bileşeni, hem konutla hem de konutlar etrafındaki vejetasyon ile ilgili önlemler alınmasıdır. Böylece konutlardaki ve konut çevresindeki yanıcı madde yükü azaltılacak, konutların yangına dayanıklılığı arttırılacak ve yangınla savaşım kaynakları etkin şekilde kullanılmış olacaktır. (Yılmaz ve ark., 2017) Sonuçta bu önlemler daha etkin bir orman yangınları yönetiminde önemli rol oynayacaktır. Bunun için öncelikle yangında can ve mal kaybının azaltılması açısından, orman yangını sırasında yapıların yanma riskinin değerlendirilmesi, yani orman yangınları tehlike oranlaması çalışmaları büyük önem arz etmektedir. 2.3.1-Tanımlar: Orman Yangını: Ormanda bulunan yanıcı maddeleri (ağaçlar, dikili ve yatık kütükler, ot, ibre, yaprak, kuru ağaçlar ve dallar v.b.) kısmen veya tamamen yakan ve etrafının açık olması nedeniyle serbestçe yayılma (ve büyüme) eğilimi gösteren yangınlara “orman yangınları” denir.

Orman Yangını Türleri: 1.Toprak Yangını, 2.Örtü Yangını, 3.Tepe Yangını 2.3.2- Orman Yangınları Yönetiminde Tehlike Ve Risk Kavramları; Yangın tehlikesini kavramak ve orman yangınlarını önlemek için orman kaynakları yöneticileri-plancıları, yerel yönetimler, konut sahipleri vb. ilgi gruplarının “Tehlike” ve “Risk” kavramlarını tam olarak anlamaları gerekmektedir. Orman yangınları terminolojisindeki “Yangın Tehlikesi”; Neyişçi ve ark. (1999) tarafından “kolaylıkla tutuşabilen ince kuru yanıcılarla, yangın şiddetini artıran ve söndürme güçlüğü yaratan kalın ve canlı yanıcı topluluğunun oluşturduğu tehlike” olarak tanımlanmıştır. “Yangın Riski” ise, “değişik insan aktiviteleri ya da yıldırım gibi herhangi bir nedenin etkisiyle yangın çıkma olasılığı” olarak tanımlanmış olup, ihmal, dikkatsizlik ve kasıt şeklinde insan kaynaklı etkiler orman yangını riskini artıran faktörler olarak belirtilmektedir. (Neyişçi ve ark., 1999). Pyne ve ark. (1996) ise yangın riskini “tutuşma olasılığı” olarak ifade etmiştir. Bir diğer tanımlamada Yangın Riski “bir faktörün varlığı ve aktivitesi ile belirlenen bir yangın başlama olasılığı” olarak belirtilmiştir (Gaylor, 1974’e atfen Dannenberg, 1983). Bu tanımlamalara göre Risk kavramı, Tehlike kavramının temel ilkesidir. 2.3.3-Yangın Davranışını Etkileyen Faktörler: Yangın şiddetini gösteren iki yangın özelliği, yayılış oranı ve alev boyudur (uzunluğudur). Yayılma oranı, yangının büyümesini açıklamak için kullanılmaktadır. Yayılma oranı eğim dikliğinden, rüzgâr hızından ve yanıcı madde özelliklerinden etkilenmektedir. Hızlı ilerleyen bir yangın, söndürme ekipleri için güç bir durumu göstermekte olup, yangını kontrol altına almanın zorluğunu ve tehlikeli oluşunu ifade etmektedir (Albini, 1976). Alev boyu; yanan yanıcı maddenin boyuna ve sıklığına, eğimin dikliğine, canlı ve kuru yanıcı madde rutubetine, yangının yayılmasına ve diğer yanıcı madde özelliklerine (ince yanıcı maddelerin dizilişi ve miktarı gibi) bağlıdır (Radtke, 1981). Alev boyu, yangın yoğunluğunun da bir göstergesidir. Bir kırsal gelişme alanında mevcut doğal orman yangını tehlikeleri; yanıcı maddeler, hava halleri (iklim) ve topoğrafya olmak üzere üç temel grupta sınıflandırılabilir. Bu üç grup, orman yangını davranışını kontrol etmede temel bileşenlerdir. A-Yanıcı Maddeler: 1.Rutubet İçeriği, 2.Boyutu, 3.Miktarı, 4.Yoğunluğu, 5.Sürekliliği, 6.Tutuşabilirliği, B-Topoğrafya: 1.Eğim,2.Bakı,3.Yükselti. C-Hava Halleri (İklim) : 1.Rüzgâr, 2.Sıcaklık, 3.Bağıl Nem 2.3.4 -Planlama Birimi Orman Yangını Risk Ve Tehlikesinin Değerlendirilmesi Orman yangınları, yangına bağımlı ekosistemlerde sistemin vazgeçilmez bir parçası olmasına ve ormanların sürekliliği ile ekolojik dengenin sağlanmasında en önemli ögelerden birini oluşturmasına rağmen, her yıl binlerce hektar verimli orman alanının yanmasına ve ormana dayalı birçok değerden yeterince yararlanamamamıza daneden olmaktadır. Bunun için, yangın istatistikleriyle birlikte hava halleri, yanıcı madde ve topoğrafik yapıya bağlı olarak yangın davranışının tahmin edilmesi ve planlamaların da ona göre yapılması gereklidir. Yangın Koruma ve Söndürme Organizasyonunun bilmesi gereken en önemli konulardan birisi, bir yerdeki yangın çıkma olasılığı ile çıkan bir yangının nasıl bir davranış sergileyeceğidir. Yangın Risk ve Tehlikesi, orman yangınlarının çıkış, yayılma ve gelişimini etkileyen faktörlerin analiz edilmesi ile ortaya konulmaktadır. Bu analiz ve değerlendirmeler sonucunda, belirlenmiş bir alanda orman yangın risk ve tehlikesine ilişkin farklı yönetim faaliyetlerinin olası etkilerini Planlama Birimi yöneticilerine sunmak mümkün olabilmekte ve karar vericilerin kararlarını daha sağlıklı vermelerine yardımcı olunmaktadır. 2.3.4.1-Yangın Riskinin Değerlendirilmesi Yangın risk potansiyeli; belirli bir alanda insan ya da doğal nedenlerin (yıldırım) varlığı ve etkisi ile belirlenen yangının başlama durumunun olasılığını ifade eder. Planlama ünitesinin yangın risk potansiyelinin belirlenmesinde dikkate alınan hususlar; meşcere özellikleri (Tür kompozisyonu), topoğrafik özellikler (eğim faktörü, bakı faktörü), yangın istatistik analizleri, nüfus yoğunluğu, yol ağı, tarım alanlarına yakınlık ve yerleşim alanlarına yakınlık olarak sıralanabilir. Bu alanlar daha sonra yangın yönetim zonlarının oluşturulmasında altlık olarak kullanılmalıdır 2.3.4.1.1 Yangın İstatistikleri Mevcut istatistik veriler son 3, son 5 ve son 10 yıllık periyotlar için tespit edilerek gelişmeler takip edilmeli ve önlemler bu veriler dikkate alınarak alınmalıdır. Bu nedenle de yangın mahallinde bulunan ve yangı sonrası raporlamayı yapan idari ve teknik elemanların sağlıklı verileri girmesi konusunda gerekli eğitimlerin yapılması zorunludur. 2.3.4.1.2 Yangınların Konumsal Risk Analizi Planlanan Alana ait elde edilen geçmiş orman yangınları verileri ile yoğunluk analizi (Kernel Density) gerçekleştirilmelidir. Faktör sınıflarına düşen yangın sayısı ile hesaplanan alansal oranların toplamı, çekirdek yoğunluk tahmini analizlerinde ağırlık değerleri olarak kullanılmalıdır. 2.3.4.1.3 Potansiyel Yangın Başlama Noktaları 7 Potansiyel yangınların çoğu, doğal kaynaklı yangınlardan ziyade insan faaliyetleri sonucu meydana gelmektedir.. Bu katman oluşturulurken yoğun kullanım alanları, asfalt ve orman yolları, tesisler, yerleşim alanları-Orman arakesiti, Ziraat alanları- Orman arakesiti, rekreasyon bölgeleri ve ENH’ları dikkate alınmalıdır. 2.3.4.2 Yangın Tehlikesinin Değerlendirilmesi: Yangın Tehlikesi, bir yangın durumunda, yanıcı maddelerin tipi, miktarı, istiflenme düzeni ve nemi gibi özelliklerine bağlı olarak, yangının kontrol altına alınabilme güçlüğü ve meydana getireceği zarar potansiyelini ifade eder. 2.3.4.2.1 Potansiyel Yangın Şiddeti: Bu katman, bir yangının birim yangın hattında açığa çıkardığı ısı enerjisini ifade eder. Değerler tahmini yayılma oranı ve yanıcı madde tüketimi değerlerine dayanmaktadır. Yangın şiddeti yangının kontrol güçlüğü ve ekolojik etkilerinin önemli bir göstergesidir. 2.3.4.2.2 Yayılma Oranı: Yangın yayılma oranı bir yangının birim zamanda yatayda kaydettiği mesafe olarak değerlendirilir. Girdi parametresi olarak Plan ünitedsi yanıcı madde tipleri ve meşcere eğim değerleri temel alınır. 2.3.4.2.3 Tepe Yangını Potansiyeli: Bu katman, mevcut orman ağaçlarının canlı tepe yanıcı madde yoğunluğuna bağlı olarak, tepe altı yüksekliği ve yanıcı maddenin yatay sürekliliği değerlendirilerek oluşturulur. 2.3.4.2.4 Yangın Tehlikesi Altındaki Yerleşim Alanları: Bu katman olası bir yangında tahrip ve zarar potansiyeline sahip yaşam alanlarını içermektedir. Bu alanlar, yangına hassas yanıcı maddelerin bulunduğu alanlar ve yangın çıkma ihtimali yüksek olan alanlar değerlendirilerek belirlenir. Değerlendirme sonucunda Orman Durumu ve Yakınlık parametreleri kullanılarak planlama ünitesindeki yerleşim alanları 3 veya 4 farklı hassasiyet kategorisine ayrılır. (Az, Orta, Yüksek ve Çok Yüksek) 2.3.4.3 Plan Ünitesi Orman Yangın Risk ve Tehlike Durumu Orman yangın riskini hesaplarken riski oluşturan temel unsurlar dikkate alınarak risk haritaları oluşturulmaktadır. Plan ünitesi sınırlarında bulunan tüm ormanlık alanlarının 12 aylık risk haritaları ayrı ayrı olarak yapılmalıdır. Bu haritalar yapılırken Ağaç Türü, Meşcere Kapalılığı, Bakı, Sıcaklık, Nispi Nem, Yağış, Yerleşim yerlerine yakınlık, Yollar, Enerji Nakil Hatları ve son 5 yılda çıkmış orman yangınlar ağırlıklı olarak dikkate alınarak yapılmalıdır. 2.3.4.4 Yangınlara Karşı Hazırlıklı Olma Yangınlara karşı hazırlıklı olma, bir yangının başladıktan sonra ortaya koyacağı potansiyelin azaltılmasına yönelik yapılan faaliyetlerdir. Bu faaliyetler, yangın öncesi yapılacak budama, diri örtü temizliği, kontrollü yakma gibi yanıcı madde düzenlemeleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin tesisi ve bakımının yapılması ile birlikte yangınla mücadelede kullanılacak kaynakların yangın öncesi organizasyon faaliyetlerini içerir. Bu kapsamda elde edilen veriler ışığında Planlama biriminde konuşlu ve planlama biriminde çıkabilecek bir yangına müdahale edebilecek en yakın müdahale araçları ve su kaynakları, yangın gözetleme kulelerinin, kameralarının konumu ve görünürlük analizi ile ormanın görülebilme potansiyeli değerlendirilmelidir. Yangın tehlikesinin değerlendirilmesinde 4 değişken dikkate alınmalıdır.1.Potansiyel Yangın Şiddeti, 2.Yangın Yayılma Oranı,3-Tepe Yangını Potansiyeli,4. Yangın Tehlikesi Altındaki Yerleşim Alanları İncelenen 4 bileşen farklı katmanlar halinde CBS ortamında değerlendirilir. Her katmanın planlama biriminde yangın tehlikesi üzerine olabilecek potansiyel etkisi dikkate alınarak planlama birimi Yangın Yönetim Zonlarına ayrılır. Bu sayısal ağırlıklarla yangın tehlikesi Çok Düşük, Düşük, Orta, Yüksek ve Çok Yüksek olarak sınıflandırılarak uygulama bölgelerine ayrılır. 3.SONUÇ Akıllı Şehir, şehirlerin geleceği için statik bir yaklaşım tarif etmemektedir. Daha ziyade, teknoloji ve verinin yenilikçi kullanımının, organizasyonel değişim ile birlikte ele alan, gelecekteki şehirler için daha etkin, etkili ve sürdürülebilir yollarla farklı dinamik şehir vizyonlarının sunulmasına yardımcı olabilecek yönlendirici hususları ele almaktadır. Bu kapsamda günümüzde akıllı şehir planlama ve bileşenlerinde orman yangınlarıyla mücadele kapsamında Yangın Yönetim Planlarının yapılması kaçınılmazdır. Bu planların yapılmasıyla birlikte; Akıllı Şehirlerde orman yangınları tehlikesinin azaltılmasına yönelik şehir ve çevresinde konut sahiplerinin önlemler almaları konusunda teşvik edilmesi sağlanacaktır, Orman yangınları tehlikesinin azaltılmasına yönelik konut ve çevrelerinde hangi önlemlerin alınması gerektiği belirlenecektir, orman yangınlarının tehlikeleri konusunda şehir sakinlerinin eğitilmesi sağlanacaktır, Orman yangınları yöneticileri, yerel yönetime bağlı yangın yöneticileri, afet yönetimi çalışanları, sağlık kuruluşları-acil servis birimleri, plancılar vb. tarafından orman yangınları öncesinde etkili bir ön hazırlık ve planlama çalışması yapılabilecektir, Orman içi ve kenarı yerleşimlerdeki konut inşaatlarına başlanabilmesi için alınacak inşaat ruhsatlarında, inşaat izinlerinin verilmesine yönelik karar verme sürecinde kullanılabilecek bir model elde edilecektir Orman içi ve kenarı yerleşimlerdeki konutların yangın sigortası esaslarının belirlenmesinde yardımcı olabilecektir. Yerel yönetimlerin ve yöre insanının merkezi yönetim organizasyonu ile uyumlu çalışma ve destek olma imkanları doğacaktır. 4. TARTIŞMA Orman Yangınlarına karşı hazırlıklı olmak ona uygun bir yaklaşımı ve yönetim tarzını gerekli kılmaktadır. Orman yangınlarına karşı temel yaklaşımın yangın önleyici tedbirler olması olmalıdır. Önleyici tedbirler başta olmak üzere çıkabilecek yangınlara hazırlıklı olma, yangın yönetim planları oluşturma, gerekli işlemleri yapma ve denetleme konusunda yoğun çalışmalar yürütmelidir. Orman yangınlarının önlenmesi, çıkan yangınların zararlarının hafifletilebilmesi ve sahip olduğumuz mücadele gücünün en verimli şekilde kullanılabilmesi planlama ile mümkündür. Akıllı Şehirlerde yapılacak bu çalışmada gerçekleştirilen analiz ve değerlendirmeler ışığında ortaya konulan yangın tehlike ve risk haritaları, yangın yönetim zonları ve bunlara ilişkin faaliyet ve uygulamalar çerçevesinde yangınların önlenmesi, yangınlara karşı hazırlıklı olma ve yangınla mücadele faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Ziraat-Orman, İskân-Orman arakesitlerinde yanıcı madde azaltma çalışmaları gerçekleştirilecek, olası bir yangının ormana sirayet etmesinin önüne geçilecektir. Yangın risk ve tehlikesinin yüksek olduğu yerlerde 20-30 metrelik tampon zonlarda yangın tehlikesini azaltmaya yönelik yanıcı maddenin kontrollü olarak azaltılması ve yanıcı madde dikey sürekliliğinin kırılması amacıyla çalışmalar yapılmalıdır.Ayrıca bu zon içerisinde yer alan yerleşim alanları içi ve civarında yangın risk ve tehlike potansiyelin göre belirlenecek 20-50 m’lik tampon zonlarda yanıcı madde temizliği gerçekleştirmek çok önemlidir. 





YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
HABER ARA
YUKARI